Actieonderzoek: het gebruik van social media van jongeren in de ggz

 
Binnen Arkin Jeugd & Gezin en Hogeschool Inholland is een actieonderzoek uitgevoerd naar de vraag hoe het gebruik van sociale media beter kan worden besproken tijdens de behandeling. Sociale media spelen een grote rol in het dagelijks leven van jongeren, en daarom is het essentieel dat behandelaren goed zicht hebben op deze digitale leefwereld. De inzichten van dit onderzoek zijn gebundeld in een rapport en vertaald naar praktische aanbevelingen voor de praktijk.

Resultaten van het actieonderzoek
Uit de werksessies met jongeren bleek dat zij zowel positieve effecten ervaren, zoals steun, inspiratie en ontspanning, als negatieve effecten, zoals het vergelijken met anderen of twijfel over de ernst van hun eigen klachten. Jongeren gaven aan dat zij graag vaker en regelmatiger over hun gebruik van social media willen praten met hun behandelaar. Daarbij vinden zij het belangrijk dat niet alleen de negatieve, maar ook de positieve effecten worden erkend. Daarnaast brachten jongeren ideeën in voor mogelijke interventies, zoals workshops voor jongeren en ouders over veilig en positief gebruik van sociale media en het stimuleren van een betere balans tussen online en offline activiteiten. Ook werd het idee genoemd van een online ‘safe space’ waar jongeren onder toezicht van behandelaren ervaringen en tips kunnen delen.

Mogelijke oplossingen
De werksessies met zorgverleners gaven inzicht in de huidige praktijk. Socialemediagebruik wordt nog niet structureel uitgevraagd in de behandeling, maar komt meestal incidenteel ter sprake. Zorgverleners gaven aan bekend te zijn met mogelijke negatieve effecten, zoals afleiding, overprikkeling en invloed op slaap en stemming. Tegelijkertijd voelen veel zorgverleners zich nog onvoldoende toegerust om socialemediagebruik systematisch en inhoudelijk te bespreken met jongeren. Zij hebben behoefte aan meer kennis, duidelijke richtlijnen en praktische handvatten voor het voeren van niet-belerende gesprekken. Als mogelijke oplossingen noemden zorgverleners onder andere het structureel uitvragen van socialemediagebruik tijdens de intake, het gebruik van bestaande methodieken om de invloed van sociale media op gedrag en klachten te verkennen, en het ontwikkelen van psycho-educatieve groepen over socialemediagebruik voor jongeren.

Aanbevelingen
Op basis van de resultaten zijn drie vervolgadviezen geformuleerd:

• Ontwikkelen van Arkin-brede richtlijnen voor het uitvragen en interpreteren van socialemediagebruik in de behandeling.
• Aanbieden van trainingen voor zorgverleners om kennis over gezond en problematisch socialemediagebruik te vergroten.
• Ontwikkelen van workshops voor jongeren en ouders over veilig en positief gebruik van sociale media.

De resultaten van het onderzoek zijn daarnaast samengevat in twee infographics:
Infographic voor jongeren Infographic voor behandelaren