Aanleiding
Sociale media spelen een grote rol in het dagelijks leven van jongeren. Platforms zoals TikTok, Instagram en YouTube zijn voor velen een belangrijk onderdeel van hun leven. Toch wordt socialemediagebruik binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) nog onvoldoende besproken in de behandeling. Jongeren geven aan dat zij hier wél behoefte aan hebben, maar wanneer het onderwerp ter sprake komt voelen zij zich soms beoordeeld.
In dit actieonderzoek is daarom onderzocht hoe socialemediagebruik beter bespreekbaar kan worden gemaakt binnen de behandeling. Dit gebeurde via werksessies met jongeren en zorgverleners binnen de GGZ.
Resultaten
Uit de werksessies met jongeren bleek dat zij zowel positieve effecten ervaren, zoals steun, inspiratie en ontspanning, als negatieve effecten, zoals het vergelijken met anderen of twijfel over de ernst van hun eigen klachten. Jongeren gaven aan dat zij graag vaker en regelmatiger over hun socialemediagebruik willen praten met hun behandelaar. Daarbij vinden zij het belangrijk dat niet alleen de negatieve, maar ook de positieve effecten worden erkend. Daarnaast brachten jongeren ideeën in voor mogelijke interventies, zoals workshops voor jongeren en ouders over veilig en positief gebruik van sociale media en het stimuleren van een betere balans tussen online en offline activiteiten. Ook werd het idee genoemd van een online ‘safe space’ waar jongeren onder toezicht van behandelaren ervaringen en tips kunnen delen.
De werksessies met zorgverleners gaven inzicht in de huidige praktijk. Socialemediagebruik wordt nog niet structureel uitgevraagd in de behandeling, maar komt meestal incidenteel ter sprake. Zorgverleners gaven aan bekend te zijn met mogelijke negatieve effecten, zoals afleiding, overprikkeling en invloed op slaap en stemming. Tegelijkertijd voelen veel zorgverleners zich nog onvoldoende toegerust om socialemediagebruik systematisch en inhoudelijk te bespreken met jongeren. Zij hebben behoefte aan meer kennis, duidelijke richtlijnen en praktische handvatten voor het voeren van niet-belerende gesprekken. Als mogelijke oplossingen noemden zorgverleners onder andere het structureel uitvragen van socialemediagebruik tijdens de intake, het gebruik van bestaande methodieken om de invloed van sociale media op gedrag en klachten te verkennen, en het ontwikkelen van psycho-educatieve groepen over socialemediagebruik voor jongeren.
Aanbevelingen
Op basis van de resultaten zijn drie vervolgadviezen geformuleerd:
De resultaten van het onderzoek zijn daarnaast samengevat in twee infographics: één voor jongeren in de GGZ en één voor zorgverleners.
Meer informatie over de uitvoering, resultaten en aanbevelingen van dit onderzoek zijn te vinden in het onderzoeksrapport.
De infographics en het onderzoeksrapport zijn hieronder te dowloaden.
